Ostatni kwartał roku to dla większości domowych budżetów najtrudniejszy okres. Rosną rachunki za ogrzewanie i prąd, dzieci potrzebują zimowych ubrań, a w grudniu dochodzą prezenty, świąteczne zakupy i często wyjazd do rodziny. Wiele osób orientuje się dopiero w połowie grudnia, że pieniądze rozeszły się szybciej, niż zakładały. Tymczasem kilka prostych decyzji podjętych w październiku potrafi sprawić, że styczeń nie zacznie się od debetu na koncie.
Pierwszy krok jest mało efektowny, ale daje najwięcej. Usiądź z wyciągiem z konta za ostatnie trzy miesiące i wypisz wszystko, co wraca co miesiąc: czynsz, media, telefon, internet, ubezpieczenia, raty, abonamenty na filmy i muzykę, karnety. Zwykle okazuje się, że część z tych pozycji płacimy z przyzwyczajenia, a nie z potrzeby.
Najczęściej do wycięcia są:
abonamenty na serwisy streamingowe, z których korzystamy raz na kilka tygodni,
pakiety telefoniczne i internetowe, które od lat nie były renegocjowane, choć operatorzy dają nowym klientom znacznie lepsze warunki,
ubezpieczenia dublujące się z polisami dołączonymi do karty lub kredytu,
drobne subskrypcje aplikacji, o których zapomnieliśmy po darmowym okresie próbnym.
Sto czy dwieście złotych miesięcznie nie wygląda imponująco, ale w skali roku to kwota, która pokrywa sporą część świątecznych wydatków.
Sprawdź, ile płacisz bankowi
Rzadko o tym myślimy, ale konto bankowe też jest stałym kosztem. Opłata za prowadzenie rachunku, za kartę, za wypłaty z bankomatów innych banków czy za przelewy natychmiastowe potrafią razem dać kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt złotych miesięcznie. Wiele z tych opłat znika, jeśli spełnia się proste warunki, na przykład regularny wpływ wynagrodzenia albo kilka płatności kartą w miesiącu, ale bank nie zawsze o tym przypomina.
Warto więc zajrzeć do tabeli opłat i prowizji swojego banku i porównać ją z tym, co oferują inni. Jeśli konto, które masz od lat, kosztuje więcej niż powinno, zmiana banku zajmuje dziś kilkanaście minut przez internet, a część banków dodatkowo nagradza nowych klientów. Pomocne jest tu zestawienie kont osobistych z premią, w którym przy każdej ofercie widać opłaty i warunki, bo pozwala ocenić, czy przenosiny w ogóle mają sens.
Poduszka finansowa przed zimą
Finansiści od lat powtarzają tę samą radę: warto mieć odłożoną kwotę odpowiadającą od trzech do sześciu miesięcy wydatków. Nie chodzi o oszczędzanie na wielkie cele, tylko o spokój w sytuacji, gdy zepsuje się samochód, przyjdzie wyższy rachunek za ogrzewanie albo trzeba będzie pokryć nieplanowany wydatek medyczny. Bez takiej rezerwy każda niespodzianka kończy się kartą kredytową albo szybką pożyczką, a to najdroższy sposób finansowania.
Poduszka nie musi powstać od razu. Lepiej odkładać regularnie mniejszą kwotę, na przykład stałym przelewem w dniu wypłaty, niż czekać na moment, w którym zostanie coś „na koniec miesiąca”, bo zwykle nie zostaje nic.
Ważne jest też, gdzie te pieniądze leżą. Na zwykłym rachunku nie pracują wcale. Na koncie oszczędnościowym albo lokacie przynoszą odsetki, a jednocześnie są oddzielone od pieniędzy na bieżące wydatki, co samo w sobie zmniejsza pokusę ich ruszania. Oprocentowanie zmienia się co kilka tygodni, dlatego przed wyborem warto sprawdzić aktualne oprocentowanie lokat w różnych bankach. Trzeba przy tym pamiętać, że od odsetek pobierany jest 19-procentowy podatek, tak zwany podatek Belki, a stawki podawane są w skali roku.
Świąteczny budżet zaplanuj już teraz
Grudzień jest drogi przede wszystkim dlatego, że wszystkie wydatki spadają na jeden miesiąc. Prostym sposobem jest rozłożenie ich w czasie:
ustal kwotę na prezenty i jedzenie jeszcze w październiku i podziel ją na trzy miesiące,
kupuj prezenty stopniowo, korzystając z jesiennych wyprzedaży, zamiast w ostatnim tygodniu przed świętami,
zrób listę osób i kwot, bo bez niej wydatki rosną z każdą wizytą w sklepie,
zaplanuj świąteczne zakupy spożywcze, a produkty o długim terminie przydatności kupuj wcześniej, kiedy są w promocji.
Osobną pułapką są zakupy na raty i odroczone płatności w sklepach internetowych. „Kup teraz, zapłać za 30 dni” jest wygodne, ale przy kilku takich zakupach naraz łatwo stracić kontrolę nad tym, ile i kiedy trzeba spłacić. Jeśli już korzystasz z tej formy, zapisuj terminy, bo po ich przekroczeniu odroczona płatność potrafi zamienić się w drogi kredyt.
Ogrzewanie i prąd: koszty, na które masz wpływ
Rachunki za energię są największą zimową niewiadomą, ale część z nich zależy od codziennych nawyków. Obniżenie temperatury w mieszkaniu o jeden stopień zmniejsza zużycie energii na ogrzewanie o kilka procent. Uszczelnienie okien przed sezonem, wietrzenie krótko i intensywnie zamiast trzymania uchylonego okna przez kilka godzin oraz programowalne głowice termostatyczne to rozwiązania, które zwracają się w ciągu jednego sezonu.
Warto też sprawdzić, w jakiej taryfie rozliczasz prąd. Przy pralce, zmywarce i ładowaniu urządzeń w nocy taryfa dwustrefowa bywa wyraźnie tańsza, a zmiana nie wymaga dużych formalności.
Porządek w finansach to nie jednorazowa akcja
Najlepiej, jeśli przegląd domowych finansów staje się nawykiem, a nie reakcją na kryzys. Raz na kwartał warto sprawdzić stałe wydatki, opłaty bankowe i to, gdzie leżą oszczędności. W ostatnich latach pojawiło się sporo narzędzi, które to ułatwiają: aplikacje do śledzenia wydatków, kalkulatory oszczędności i serwisy zbierające oferty banków w jednym miejscu, takie jak BonusBank, gdzie można porównać konta, lokaty i kredyty bez przeglądania kilkunastu stron banków po kolei.
Październik to dobry moment, żeby zacząć. Kilka godzin poświęconych teraz na uporządkowanie wydatków i założenie rezerwy sprawia, że grudzień przestaje być miesiącem nerwowego liczenia, a styczeń nie zaczyna się od spłacania świąt.
